Lubelski Festiwal Land Art – Marta Ryczkowska
Lubelski Festiwal Land Art wyrasta zpotrzeby wprzężenia środowiska naturalnego wproces twórczyi poszukiwania nowych przestrzeni dla sztuki jako obszaru negocjowania znaczeń. Sztuka ziemi – land art w wyraźny sposób wskazuje na związek człowieka i natury. Człowiek nie jest figurą w krajobrazie, on nadaje mu kształt. Od zawsze wchodził w interakcje z naturą, były one bardziej lub mnie inwazyjne. Land art – to pełne czułości podejście do przestrzeni i natury. Graficzny zapis w zielonej połaci, gra z wibracją światła, rzeźba w wapieniu i słomie – działania związane z ziemią i z pierwotną tkanką natury sprawiają, że sztuka staje się zarówno bardziej widzialna jak i niewidzialna. Poprzez znakowanie przestrzeni artyści podkreślają jej właściwości i niezbywalne piękno. Praca w materii natury – poprzez swoją procesualność, rozciągnięcie w czasie, bliski kontakt z tym, co wieczne i niezmienne lub odwrotnie – chwilowe i ulotne – sprawia, że tworzenie zyskuje także bardziej uniwersalny, metafizyczny wymiar.
Land art nie jest jedynie historycznym fenomenem ale wciąż żywotną narracją. W latach 60. był sposobem na poszukiwanie nowej przestrzeni dla sztuki i dostrzegał w niej wartość ponadkomercyjną. Wyjście w przestrzeń otwartą było swego rodzaju kontestacją. Niepokojący nadmiar przedmiotów i rozwinięta technologia produkcji zrodziła potrzebę ochrony świata przed nadmierną ludzką ingerencją. Artyści stanęli w obronie natury, której nie chcieli zmieniać ale podkreślać tkwiącą w niej potencjalność. Obiekt sztuki przestał być wartością nadrzędną – ważny stał się niezapośredniczony kontakt ze światem, świadomość jego trwałości i zmienności, operowanie jego przejawami, strukturą podłoża, światłem, deszczem, piorunami. Land art wyrastał także z konceptualnej potrzeby redukcji i tworzenia znaków, które uruchamiają wyobraźnię.
W 1970 roku Robert Smithson stworzył Spiralną Groblę (Spiral Jetty) na północnowschodnim wybrzeżu Wielkiego Jeziora Słonego w stanie Utah. Niezwykła, monumentalna rzeźba powstała z błota, kryształów soli, skał bazaltowych, ziemi i wody była niezwykle poetycką wypowiedzią nasyconą symboliką – spirala odnosiła się do archetypu i do specyfiki miejsca. Walter De Maria w 1977 roku na równinie w zachodnim Nowym Meksyku ułożył Pole błyskawic (The Lightning Field) z setek stalowych prętów rozstawionych w odpowiednim szyku. Natura i warunki atmosferyczne stanowiły integralny składnik tej realizacji. Dennis Oppenheim w swoich pracach z lat 60. generował napięcie pomiędzy figurą ludzkiego ciała a jego usytuowaniem w przestrzeni (Parallel Stress, 1970).
Niezwykle oszczędne w formie działania Richarda Longa dotyczą śladów, jakie zostawia człowiek w naturze (A Line Made by Walking, 1967) i jej najbardziej podstawowych elementów, takich jak skały, kamienie, błoto, z których konstruuje koncentryczne i liniowe instalacje.
Sztuka ziemi we współczesnym wydaniu wynika z potrzeby bliższego kontaktu z naturą, poszanowania wartości ekologicznych, przedefiniowania przestrzeni publicznej jako obszaru, w którym natura i sztuka współistnieją w harmonii. Sztuka eksponowana w otwartej przestrzeni – jest pozbawiona ramy, daje możliwość dalekiego i rozległego patrzenia w głąb pejzażu. W przestrzeni otwartej nie ma ograniczeń ekspozycyjnych – ścian galerii, miejskiej architektury – są jedynie ograniczenia percepcyjne – kształt wycięty w polu można ogarnąć wzrokiem jedynie z lotu ptaka. Land art oznacza ingerowanie w krajobraz w wymiarze fragmentarycznym, lokalnym a nawet totalnym.
Obszar, w jakim znajdują się realizacje pierwszej edycji Lubelskiego Festiwalu Land Artu – okolice Janowca nad Wisłą i tereny graniczne pomiędzy Polską a Ukrainą są niezwykłe ze względu na unikalną rzeźbę terenu, krajobraz a także kontekst historyczno-społeczny. Na festiwalu zaprezentują się artyści z Polski (Jarosław Koziara), Ukrainy (Myroslav Vayda) i Białorusi (Artur Klinau). Ich realizacje inicjują rozważania na temat relacji pomiędzy sztuką a przestrzenią oraz funkcją człowieka wobec tego dialogu.
Jarosław Koziara urodził się w 1967 roku w Jędrzejowie. Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie. Mieszka w Lublinie. Zajmuje się sztuką performance, projektowaniem graficznym i designem, tworzy instalacje, scenografie teatralne, koncertowe, plenerowe i telewizyjne, plakaty i kostiumy, projekty wystroju wnętrz klubów muzycznych. Jest autorem wizualnej oprawy zespołu Voo Voo i twórcą koncertowych happeningów. Jego projekty w obszarze sztuk wizualnych wiążą się z eksplorowaniem natury i obecnych w niej zjawisk. Od 2001 roku tworzy na łąkach w Janowcu nad Wisłą ogromne obrazy ziemne. Interesują go działania na pograniczu kultur, eksplorowanie granicy – w sensie terytorialnym, historycznym i mentalnym. Jego działania w obszarze sztuki ziemi wchodzą także w obszar społeczny. Kilkakrotnie realizował prace podczas Europejskich Dni Dobrosąsiedztwa – których celem jest szerzenie kulturalnego dialogu pomiędzy Polską a Ukrainą. Jarosław Koziara stworzył cykl działań artystycznych w krajobrazie na granicy, które określił jako Żywioły -w roku 2008 wyorane symbole ryb odnosiły się do żywiołu ziemi, w 2009 instalacja z płonącego drzewa na wzgórzu zamkowym w Kryłowie i konstrukcje na rzece Bug ustanowiły żywioł ognia i wody.
Myroslav Vayda urodził się w 1977 roku w Velykym Bereznym na Zakarpaciu na Ukrainie. Studiował w Lwowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Pracuje w obszarze performance, instalacji, malarstwa, land artu, wideo i fotografii. Jest współzałożycielem i uczestnikiem formacji artystycznej Koma (2007). W swoich instalacjach i performances wykorzystuje materię związaną z naturą taką jak ziemia, słońce, woda, sól, trawa. Prezentował performances na festiwalu Performance Arsenał (2009) i EPAF (2010). W 2010 roku realizował działania w ramach Europejskich Dni Dobrosąsiedztwa we współpracy z Jarosławem Koziarą.
Artur Klinau urodził się w 1965 roku w Mińsku na Białorusi. W 1987 ukończył studia architektoniczne na Białoruskiej Akademii Technicznej. Jest pisarzem i dziennikarzem, od 2001 roku jest redaktorem artystycznego magazynu “pARTisan”, od 1998 szefem Białoruskiego Stowarzyszenia Sztuki Współczesnej. Pracuje w obszarze sztuk wizualnych, tworzy instalacje i projekty konceptualne. Współpracuje z Andreiem Varabyou – rzeźbiarzem i twórcą instalacji. Jednym z podstawowych mediów, z których tworzy instalacje jest słoma. Jego realizacje pojawiły się na tegorocznym 54tym Biennale w Wenecji w pawilonie białoruskim.
Wykonawca: Konsorcjum Firm: Fundacja Trans Kultura, Tararara Jarosław Koziara;
Organizator: Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie;
Marta Ryczkowska
